“Fale meu bisavó”

Como continuación a nosa sección adicada ao ilustre Noriega Varela, hoxe traémosvos un novo poema do autor mindoniense, titulado: “Fale meu bisavó”, recollido no seu libro “Montañesas” agardamos que vos guste.

Fale meu bisavó

O que a Galicia mal queira

pode vivir sosegado:

fun o vinteoito a feira

e non vin unha monteira,

nin un dengue colorado.

Quezais alguén non me crea:

os sombreiros de Sevilla

están de moda na aldea,

e n´hai bonita nin fea,

que non chufe coa toquilla.

Pon medo, así eu teña a Dios:

na vida de meus avós

un mantelo ¡era un tesouro!

e menos dunha onza de ouro

non se mercaba un dos bos.

Agora campa o percal,

i algunhas, que nin pra sal

teñen un carto no peto,

visten ¡que meten respeto!,

i hastra se enfouzan con cal.

Os mozos son máis profanos:

¡queren parecer xitanos!,

i aí en Vilamor xa se usa

un fargallo dunha brusa

que envolve a sete peisanos.

A lengua de Rosalía,

rico caudal de harmonía

que prendou a Castelar,

moitos n´a saben falar,

i os máis non lle teñen pía.

Si hai quen non val un pitillo,

nin sementa un grau de millo,

nin ha de heredar un rego,

¡e dálle azoutas ó fillo

para que non fale en gallego!.

¿E n´é tristura maña

ver que a mocedá se apaña

co vïolín dunha cega

e deixa a gaita gallega

entre as uces da montaña?.

¡Canta derruba se ve!:

figurando o que non é,

un pelellón do lugar

vai á vila para tomar

cos bachileres café.

Unha lexía escumosa,

com´os coscos, a graciosa,

que sabe a puntas de agullas,

i é rosmona, para armar bullas

tróuxoa o demo á terra nosa.

Vilengos, non sei si o conte…:

para tantear como pica

probeina aló na do Monte,

e ¿vedes? ¡auga da fonte

cunhos polvos da botica!.

En canto de ergue-la perna,

iban ver medrar os trigos,

e fuxían da taberna,

¡aqueles vellos de cerna

com´a freba dos caxigos!.

Ora si iba de camiño

un home e vía o loureiro,

pés pró mesón, i engordiño

botaba un neto dun viño,

¡que lle roncaba o calleiro!.

Para un rapaciño aldeán

era a festa do San Joán

si lle cocían a bola;

¿agora un guiche da escola?:

¡fúmalle as tripas a un can!.

Non hai quen faga un labor:

¡cantos marchan no vapor,

mozos do val e da serra,

que van deixar noutra terra

a virtú do seu sudor!.

¡Non!, naquel tempo pasado

non era tan desleigado

quen por un Creso se tiña,

si daba o leita a vaquiña,

i abría sucos co arado.

A boa fe tampouco dura:

non precisaba escritura

o que prestaba diñeiro,

nin se vía un xornaleiro

entre as gadoupas da usura.

I había menos malicia:

un lamote de Galicia

tremaba com´o vincalllo

diante as barbas dun godallo,

que lle azapurra a Xusticia.

Pode a Igrexa verquer praanto:

naqueles tempos, que eu canto,

si iban meus avós de festa,

nin o can ulía a cesta

antes de tomar o santo.

Dóiame ou non, eu ben vexo

o que hoxe pasa: no adrexo

entran picando o cigarro,

e xúntanse ó pé do carro

que trouxo para alí o pelexo.

Acabouse a cortesía:

teñen dous unha porfía,

polo valor desta palla,

e xa sacaan de naballa

no mellor da romería.

¡Adios copriñas!, n´hai nada:

a parexa namorada

tirou coa sinxel fouciña,

que non se cegaba axiña

porque era ben afiada.

Eses gallardo brañegos

que contestaban ós cegos

i atestaban ás rapazas,

no parolar e nas trazas

pouco amostran ser gallegos.

E non vexo no feirón

o chairego farfantón

i a carpazona xentil,

que nas trenzas o mandil

le entricaba o corazón.

Facendo cruces no chau

coa súa moca, o peilau

¡aganchaba por vencela!;

pero respondíalle ela

calcándolle ben a mau.

……………………………..

……………………………..

¡Todo aló vai!; si é ilusión

procramar a tradición,

cando hastra os cas lle fan guerra;

letrados da miña terra,

deliria o vello, ¡perdón!.


Agradecemento a “Pepe de Noriega”

©Marcos Candia