VERDADES QUE NINGUÉN CRE. 6

de Chega a sexta entrega do serial de Paco Piñeiro, “Verdades que ninguén cre”; e faino coa segunda, e definitiva, parte de “Tempos de Morno Asubío”, que comezaba aquí.

Suliñar que o relato, “Tempo de Morno Asubío”, obtivo o 1º premio de narrativa no ano 2.005, no daquela X Certame Literario, Manuel Orestes Rodríguez López” e foi publicado polo Concello de Paradela neste enlace. Sen máis a segunda entrega deste fermoso relato.

Tempos de morno asubío II

(Adaptación do orixinal; dedicada a Marcos Candia)

Miña avoa berroulle para advertirlle.

-Acaba, Xosé. Déixate de líos! Xa tivemos dabondo. Fai o que teñas que facer.

Así rematou o asubío. Cunha voz asfixiada mal oiuselle dicir:
-Abride!.

Ninguén se moveu. Ninguén desexaba ser cómplice. Todos comprenderon o sufrimento dun home oprimido, forzado a matar o máis singular do seu pobo para satisface-la inxusticia. Só se atreveu a entrar o tolo.

-Me cago no demo!- saiu berrando. Acendede un fachico!

Alumearon o cortello . Ali estaba…. o meu padriño aforcado!

De nada serviu que o ergueran axiña, que o descolgaran en quente, que tentaran reanimalo con auga fría. Foise para sempre. Estas cousas moito dan que pensar!

Aínda non pasarían tres semanas cando voltei pola casa da avoa.. Achegueime ós barrotes de ferro da ventá do fregadoiro. Pareciame ve-la calva do padriño refulxindo tra-la lareira. Pero non había nin lume. As ristras de chourizos colgados das varas semellaban longas bágoas vermellas.

Eu sempre fun un lambón dos chourizos. Moito do meu inxenio débollo a eles.. Non te rías! Ai se eu che contara! Na casa da Labrega, veciña da miña avoa, témolos roubado cun gancho pola cheminea mentres a vella vixiaba o parrafeo da filla co mozo á porta da casa.

Pero a casa da miña avoa non tiña nin chimenea. Defumaba por un burato do teito. Naquel intre entrarame un degoiro polos chourizos que me facía retorce-las tripas pero decidín marcharme despois de arrodea-la casa. Estaba pechada, as ventás cerradas e as contras entornadas. Peguei os ollos ós cristais para despedirme dos chourizos.

-Ahhh!- berrei saltando cara atrás.

 Un gato mouro caera do ceo. Recobrei o alento, mirei cara arriba e vin aberto o fachinelo do faiado, enriba do fregadeiro,case rozando no beirado.

-Se cabe un gato, cicais poda caber eu – pensei. Se chegara!

Subín ó peitoril; agarrado ós ferro estarriqueime canto puiden para alcanzar coas xemas dos dedos o marco do ventanuxo. Como me tremía o corpo! Agatei a pulso ata mete-la cabeza. Tiven que recuar porque os brazos non me entraban; Xirei para introduci-los ombros na diagonal e reptando, pouco a pouco, foime engulindo o burato.

O faio estaba coberto de folla de millo, follato espelido , posto a secar. Era para enche-los xergóns das camas. Ó pisalo ruxía; parecía anunciar:

-Ai vai o ladrón!

A porta que daba ó comedor estaba zochada cun capizo. Empurreina, cedeu e saltei polas escaleiras ata a cociña .Medrabame un latexar no peito e unha secura na gorxa. Fun dereito á sella. Bebín un tanque de auga sen respirar. Vireime e vin os chourizos. Semellaban un palio por riba da gramalleira. Cando ía botarlle-la man mirei ó escano onde sempre sentaba o padriño Que diría de min? – pensei. Aínda permanecía enriba da artesa un lápiz cativo abandoado sobor dun papel de estraza no que me pareceu ler :

-Ai dos que levan o cerebro no estómago!

Supoño que aquilo era para darme que pensar pero, ben sabes, se a fame apreta…! Asi que tentei os chourizos.Xa valían para a proba.

– Se corto un ou dous vaino notar a avoa. Será mellor leva-la ristra enteira.

Dito e feito. Recoloquei as outras para mata-la rareira. Gardeina por dentro da camisa e voltei a subir.

No relanzo das escaleiras detívenme porque estaba a porta da habitación aberta.

Nunca alí eu entrara. Entrevíanse os pés de dúas camas vermellas de cerdeira retorneada.

Unha varanda con perchas o fondo na que penduraban traxes e vestidos e no medio, coma se fora un altar, unha maleta grande posta enriba dun caixón. Estaba pechada con catro correas .Afrouxei as fibelas amarelas e abrín. Non mo vas a crer! Estaba repleta de libros! Willian Shakespeare: “ Romeo y Julieta”,”Hamlet”, “ El mercader de Venecia” da Editorial Tor de Bos Aires, no 1944; “Guerra y Paz” de Tolstoi, con publicidade na contraportada de “Natacha” nunha frase lapidaria: “Los pueblos que alientan una fe siempre se redimen”; “Los Mártires”de Chateaubriand , por un precio de dez pesetas, “ Verdad” de Emile Zola; “ Misterios de la Inquisición Española”, “Los intereses creados”…… Miña mamaíña do ceo! Cantos libros na casa dun pobre labrego! Vaia capital trouxo o padriño das Américas. Quedei abradiado.

Seguín remexendo con ansiedade naquel olor rancio, naquela cor canela dos libros de tapas abichadas. No fondo da maleta repousaba unha caixa azul de lata na que se podía ler:”Dulce de membrillo” Destapeina. No seu interior dourado gardaba polo menos unha resma de cuartillas de papel de estraza moi ben colocadas e atadas cun lazo vermello. Saquei o atado con moito coidado. Achegueime a ventá para entreabrir máis a contra. No centro da primeira cuartilla unas letras escritas a lápiz :

Na miña terra o Sol non se atreve a asubiar;
pasa silandeiro e morre de vergoña
ó decatarse de que non somos capaces
de unirnos para facer grande a nosa historia.

Sentei da emoción. Aquelas verbas estaba na lingua dos doces asubíos, na que eu oía a diario pero nunca os meus ollos lle viran a forma. Acariñei a grafía coa precaución de non borrar aquel milagre. Con aquel descubrimento pareceume medrar; inflóuseme o peito. Relín aqueles versos unha e outra vez sen atreverme a desata-los lazos. Unha lingua que falaba de nós deitada coas xoias da literatura universal! Por que meu padriño a gardou coma un tesouro no fondo da maleta? Sería que moitos non lle daban valor? Por que nunca o meu mestre me ensinara a escribir como eu sentía?

Desatei e púxenme a ler versos de estadullos, cantigas de arado, lendas dos valados….Nas derradeiras páxinas estaban escritos “Os pensamentos do filósofo” Nada máis escomezalos rompín a chorar.

– Que poñen os papeis?- escoitei.

Sobrecolleuseme o corpo. Saltei dun pulo.Era a voz da miña avoa. Estaba na cama, apenada e abatida.

-Avoa, síntoo moito, eu entrei pero….
-Shh! Cala, cala! Le eses papeis. Nunca souben o que poñían. Non tiven ocasión de aprender a ler. A noite antes de finar , o teu padriño pasouna escribindo, lendo e relendo, coma se o tempo se lle acabase ,… e asi foi. Dábamo a min a alma e máis aquel asubío morno que trougo da cadea. Le, meu neno, le.

Así o fixen. Aínda recordo algúns retrincos:
….” Os poetas, escritores e filósofos son os ferreiros do espíritu dos pobos; enfían as palabras no aire da esperanza. Pode haber goberneiros , e non gobernantes , que prefiran darlles unhas sobras para telos calados coma porcos nun cortello. Ai do porquiño que non
queira comer da súa man e lle dea por cantarlle ó aire, bica-las flores ou ler no chan…. 

….” o porco, ó igual ca moitos poetas, non se lles aprecia ata o día no que morren.

Daquela todo son gabanzas. Probando as sús febras disfrutan tanto os ricos coma os pobres;…
-…. o meu porquiño filósofo non era un porco senón unha ilusión. Antes de matalo morreu de pena e enterreino ós pés de Artai, ó caladiño, ….. ninguén ten dereito a matar a ilusión dun pobo… El non tirou ó Pedáneo. Foi o Pedáneo quen tivo medo del, de que seu espíritu se extendera e mermase os seus intereses por iso mandou determe e obrigarme a matalo.

Chegou tarde porque xa a súa semente abonaba a nosa terra…non tardará en voltar a agromar nela…. Eu non sei porque o Pedáneo me tivo sempre xenreira….

-Seino eu – dixo a voa. -Voucho contar, meu neno, aínda que sempre pensei morrer co segredo. Non llo contes a túa nai. O Pedáneo procede desa especie de conquistadores que tripan sen escoitar lamentos. De novo foi cazador de mulleres. Pero houbo unha que se lle escapou cando se viu del preñada. Nunha noite fuxiu e pariu entre barricadas, no medio dos silbidos das bombas e da metralla. Esa moza era eu. Alí me atopou teu padriño. Namorouse sen preguntarme nada. Recoñeceu á miña filla e deuche a ti o seu apelido.Xuntos voltamos como marido e muller. Todos o aceptaron agás o Pedáneo que nunca se resignou a perder unha presa.

– Así que xa ves! Estas cousas dan ou non dan que pensar! Son afillado do Chico e neto do Pedáneo. Manda carallo!
Miña avoa non tardou en morrer e non o vas a crer. Co paso do tempo o Pedáneo virouse a demócrata. Alabado sexa! Tamén se recicla o lixo. Conteiche todo isto porque me acababa de chegar este fax e non sei asubiar. Estou convidado a inauguración dun monumento ó porquiño filósofo na aira do medio da miña aldea. Seica é un animaliño de granito que non para de sorrir. Leva unha placa gravada coa seguinte inscripción: “ Para que nunca retornen os tempos do morno asubío”.

E sabes quen me envía este fax? O diputado, o fillo do Pedáneo, afirmando que meu padriño ….”fora un bo home, amante da liberdade, dos moitos que se desaproveitaron na nosa terra.”

Estas cousas moito dan que pensar. Pois teño que tomar unha decisión e non sei asubiar.

Ti que farías?
Vou mandarlle un “e-mail”. “”Que o porquiño filósofo represente a tódolos que defendan a lama e a alma da terra. Sen remexer no pasado, respectándonos as ideas, camiñaremos xuntos aprendendo dos nosos pés que, sendo distintos, xuntan os seus esforzos ó longo de toda unha vida”. Mañá ,en Tronceda, imos asubiar xuntos.

(O relato é orixinal de Paco Piñeiro, e compártese baixo a súa autorización, todos os dereitos do mesmo, son propiedade do autor.)

Marcos Candia – Cultura e Ocio © 2.015